Universiteit Utrecht: in drie fasen naar veilige e-facturatie via SAP

Voor Universiteit Utrecht begon e-facturatie als een project met een harde deadline en weinig voorbereidingstijd. In december 2018 stapte projectmanager Florence Plomp in, terwijl de organisatie in april 2019 al live moest zijn om aan de overheidsverplichting te voldoen. Er was op dat moment nog geen gekozen leverancier en de impact op processen en systemen moest nog scherp worden gemaakt. Toch lukte het om niet alleen op tijd te starten, maar ook door te bouwen naar een duurzame oplossing voor zowel inkomende als uitgaande facturen. De combinatie van een gefaseerde aanpak, nauwe samenwerking en een technische koppeling tussen het eigen integratieplatform en de Procurement Service Bus van eConnect bleek daarbij de sleutel.

De grootste druk zat in de tijd. De wettelijke verplichting om e-facturen te kunnen ontvangen lag vast op april 2019, terwijl de projectfase met Florence pas in december 2018 echt op gang kwam. De organisatie moest in enkele maanden een leverancier selecteren, keuzes maken over technische inpassing en tegelijk borgen dat de primaire factuurverwerking door kon blijven lopen.

Daarbij speelde nog iets anders. De eerste behoefte ging over inkomende facturen en naleving van de verplichting, maar al snel werd duidelijk dat juist ook de uitgaande stroom veel handmatig werk bevatte. Uitgaande facturen werden via Digipoort door medewerkers handmatig ingevoerd. Voor een universiteit met een fors factuurvolume betekende dat een structurele belasting op capaciteit en doorlooptijd.

Aan de inkomende kant speelde bovendien een kwaliteitsvraag op de langere termijn. Een tijdelijke oplossing kon helpen om de deadline te halen, maar e-mailuitwisseling als structureel kanaal was niet de gewenste eindsituatie. De universiteit wilde naar een veiligere, robuuste koppeling die past bij een professionele en toekomstbestendige financiële keten.

Tot slot had het project ook een veranderkundige dimensie. E-facturatie werkt alleen echt goed als leveranciers meebewegen. De financiële afdeling moest daarom niet alleen techniek inrichten, maar ook leverancieractivatie organiseren, met aandacht voor de grootste verzenders en met ruimte voor verschillende communicatievormen.

Universiteit Utrecht en eConnect hebben bewust gekozen voor een uitvoering in drie fasen, zodat compliance, continuiteit en structurele verbetering in de juiste volgorde konden worden gerealiseerd.

In fase 1 lag de focus op snel voldoen aan de overheidsverplichting. De kern was een praktische, tijdelijke inrichting waarmee e-facturen in een formaat kwamen dat door SAP verwerkt kon worden. Deze stap bracht rust: de wettelijke deadline werd gehaald zonder dat de organisatie direct alles tegelijk hoefde te veranderen.

In fase 2 verschoof de aandacht naar uitgaande facturen. Het doel was om het handmatige werk rond Digipoort terug te dringen en verzenden meer vanuit het ERP-landschap te organiseren. Daarmee schoof e-facturatie op van puur compliance naar procesverbetering.

In fase 3 kwam de inkomende stroom opnieuw centraal te staan, maar nu vanuit de vraag hoe de oplossing duurzaam en veilig kon worden gemaakt. De universiteit werkte toe naar een koppeling tussen de eigen Enterprise Service Bus en de Procurement Service Bus van eConnect. Dat gaf een technische basis die beter past bij schaal, betrouwbaarheid en governance dan uitwisseling via e-mail.

De samenwerking werd intensief vormgegeven. Er was wekelijks contact op locatie, wat snelle afstemming mogelijk maakte tussen projectteam, functionele experts en technische betrokkenen. Toen tijdens het project de coronaperiode begon, viel die samenwerking niet weg. Juist doordat het ritme al stond, kon het team online doorgaan met duidelijke rolverdeling en weinig ruis.

Parallel aan de techniek organiseerde de universiteit leveranciersonboarding. De grootste verzenders kregen prioriteit, met benadering via mail, telefoon en persoonlijke gesprekken. Zo werd adoptie niet gezien als bijzaak, maar als integraal onderdeel van het project.

Een belangrijk inhoudelijk aandachtspunt was standaardkennis in de keten. Het projectteam benadrukte intern dat stamgegevens op orde moeten zijn en dat betrokkenen zich moeten verdiepen in de relevante standaarden en richtlijnen, waaronder SI2.0 en NLCIUS. Die basiskennis maakt het eenvoudiger om leveranciers goed te begeleiden en afwijkingen vroeg te signaleren.

Het eerste resultaat was compliance onder tijdsdruk. De universiteit ging op tijd live met e-facturatie voor inkomende stromen en kon daarmee aantoonbaar voldoen aan de verplichte ontvangst van e-facturen.

Het tweede resultaat was een verbreding van de scope. Waar het project startte vanuit inkomend, is ook de uitgaande kant meegenomen. Daardoor ontstond geen losse puntoplossing, maar een breder verbetertraject binnen finance.

Het derde resultaat was de overgang van een tijdelijke inrichting naar een structureel veiliger model. De koppeling tussen de Enterprise Service Bus van Universiteit Utrecht en de PSB van eConnect zorgde voor een technische basis die beter aansluit bij de lange termijnambitie van de organisatie.

Het vierde resultaat zit in adoptieontwikkeling. De universiteit ontvangt jaarlijks ongeveer 100.000 facturen. Tijdens het interview gaf het team aan dat circa 2-3% van de inkomende facturen op dat moment al als e-factuur binnenkwam. Dat lijkt in absolute zin nog beperkt, maar het laat zien dat de onboardingbeweging op gang is gebracht en gericht wordt opgeschaald vanuit de grootste leveranciers.

Het vijfde resultaat is organisatorisch. Door de gecombineerde aanpak van projectmanagement, wekelijkse afstemming en leveranciersactivatie kon het team ook tijdens een plotselinge verschuiving naar online samenwerken het traject zonder grote verstoring voortzetten.

Daarmee ontstond ook ruimte voor vervolgstappen buiten dit project. Binnen de bredere finance-roadmap keek de universiteit al naar toekomstige inrichting van het administratieve landschap, inclusief meer verwerking in de cloud waar dat passend is. E-facturatie werd zo geen eindpunt, maar een bouwsteen in een langere moderniseringslijn.

Een laatste zichtbaar resultaat zit in samenwerking met leveranciers en debiteuren. Door productietesten voor livegang en gerichte afstemming over verwachtingen kon de universiteit de kans vergroten dat facturen in de praktijk direct goed worden aangeboden en verwerkt.

"E-mailuitwisseling van e-facturen is op lange termijn niet wenselijk. We willen als organisatie een zo veilig mogelijke koppeling." Florence Plomp, Universiteit Utrecht

• Start met een realistische fasering als deadline en systeemverandering tegelijk spelen, zo voorkom je dat compliance en kwaliteit elkaar blokkeren.
• Behandel uitgaande en inkomende facturen als een samenhangend proces, niet als twee losse trajecten.
• Zet leveranciersonboarding vanaf dag 1 op de projectagenda, omdat adoptie in de keten het verschil maakt tussen livegang en blijvend resultaat.
• Leg de technische doelarchitectuur vroeg vast, ook als je tijdelijk met een tussenoplossing werkt.
• Organiseer een vast samenwerkingsritme tussen business en techniek, zeker als er veel partijen en afhankelijkheden zijn.
• Investeer in standaardkennis bij projectteams en leveranciers, bijvoorbeeld rond SI2.0 en NLCIUS, zodat discussie over formaat en validatie sneller wordt opgelost.

• Voor onderwijsinstellingen en andere publieke organisaties die onder wettelijke e-facturatieverplichtingen vallen.
• Voor SAP-omgevingen die vanuit een bestaande infrastructuur gecontroleerd willen migreren naar een robuuste e-facturatieketen.
• Voor organisaties die met beperkte voorbereidingstijd toch een veilige en schaalbare e-facturatie-aanpak willen neerzetten.

Wil je weten hoe dit in jouw situatie werkt? Plan een kennismaking.